İncəsənət SAYI-3

su balqabağı

Su balqabağı işləmək səbir istəyən bir sənət ancaq əməyinizin qarşılığını da layiqincə verir gəlin bu sənəti bir az daha yaxından tanıyaq.

Boğumlu olaraq böyüyən su kabaklarının üzərinə motif çəkmək, işləmək, deşmək daha zövqlü və gözəl olurmuş. Edilən məhsullar tamamilə əl işçiliyi və gerçək bir sənət əsəri olur. Bir su kabağını işləmək üçün təxminən 8-10 saatlıq bir əmək sərf etmək lazımdır. Istehsalı üçün hansı mərhələlərdən keçdiyinə qısaca baxacaq olsaq; əvvəlcə su balqabağı quruduqdan sonra içi boşaldılıb xarici qisimi da təmizlənir. Üzərinə qələmlə modellər çəkilərək yerinə görə şüşə muncuq əlavə olunaraq bir mərhələsi bitirilir. Kabağın üzərinə xarici təsirlərdən qorumaq üçün lak və ya shellac cila atılır ki bu kabağın ömrünü ikiyə qatlayar. Daha sonra elektrik axsamı edilir. İstəyə görə asma abajur və ya ayaqlı abajur
olaraq tasarlanabiliyor. Oymacılık sənətinin tarixi; çox köhnə zamanlarda insanların daş, mərmər və ağaclar üzərinə müxtəlif şəkil və motivləri işlemeleriyle başlayır. Oymacılıkla meydana gətirilən ilk əsərlər heykəllər olmuşdur. Köhnə Misir və Yunan mədəniyyətindən qalma ağac və daş üzərinə həkk heykəl və məzarlar mövcuddur. Orta çağda xüsusilə ağac baxımından zəngin olan məmləkətlərdə oymacılık daha da inkişaf etmiş və ön plana çıxmışdır. İskandinavya, İngiltərə və digər Avropa ölkələrində o zamandan qalma ağacdan oyma əsərlər var.
Romada da qabartma və oymacılık sənəti ilə kilsələr təbiətdən alınan çiçəklərin motivlərindən meydana gələn şəkillərlə bəzənmiş. Bu vəziyyət bütpərəstliyi önləmək və onun içərisinə düşmək qorxusu edilmiş və heykəlçilik tərk edilmiş. Eyni düşüncə yeddinci əsrdən, 12. əsrə qədər davam etmiş. On ikinci əsrdə Gothic üslubunun qabartma oymacılığına girməsi, heykəlin təkrar kilsələrə girməsinə yol açmış. İslamiyyə ti qəbul etmədən əvvəl Orta Asiya türklərinin də bir çox qabartma və oyma şəkil şəklində heykəl etdikləri bilinməkdədir. Bunlar Orhun'da edilən qazıntılarda ortaya çıxmış. Türklər İslamiyyə ti qəbul edincə, put sayılan heykəllərin istehsalından imtina təzyini oyma sənəti ilə məşğul olmuşlar. Oymacılık Səlcuqlularda məscid, saray, mədrəsə vs. kimi yerlərin qapı və pencereleriyle binaların xarici səthlərində yapışdırma şəklində özünü göstərmiş. Sonrasında Səlcuqlulardan Osmanlılara keçən oymacılık və qabartma sənəti daha da inkişaf etmişdir. Və indiki vaxtda məşhur olaraq davam edən Su balqabağı Sənəti yerli seqmentlərdə və xüsusilə ilçemiz də məşhur görülməkdədir. Alçaq qabartma texnikası: Istənən və hazırlanan forma və şəkilləri sərt bir alətlə hər hansı bir maddənin üzərinə oymaq. Yüksək qabartma texnikası: Oyulması hazırlanan şəkillərin, oyulan cisim üzərində buraxılmasıdır. Bu şəkildəki oymacılık üsulları daş vs. kimi cisimlərin tək üzlərinin
istifadə edilməsində tətbiq. Əgər oymacılık sənətiylə cisimlərin hər tərəfi oyulur və istifadə edilər hala gətirilsə buna da heykəl adı verilir. Eyni üsullar ağac oymaçılığı üçün də etibarlı olur. Ancaq ağac oymacılığında şəbəkə və keçmə adında fərqli texnikalar də tətbiq olunur. Şəbəkə oyma texnikası: Hazırlanan motivləri əhatə edən səviyyədən olduğu kimi oyularaq çıxarılmasıdır. Bu texnikanın tətbiq olunduğu ağacların çox sərt olmaması lazımdır. Keçmə oyma texnikası: Keçmə üslubunda isə, keçmə motivlər ilə cisimlər yaradılmaqdadır. Ümumiyyətlə həndəsi formalı tətbiq olunmaqdadır. Süleymaniyyə Məscidinin taxta otağı, Zağanos Paşa Məscidinin qapı qanadları bu texnika edilmiş. Oymacılık sənəti, oymacının zövqünə və əl bacarığına görə form qazanmaqdadır. Çox incə detallar ilə işlənən motivlər böyük bir vasvasılıq tələb edir.

Müəllif haqqında

Alanya Vip Jurnalı